Adisyon Fişi Nedir, Üzerinde Neler Olmalı? Adisyon, Fiş ve Fatura Farkı
Adisyon fişi masanın sipariş ve hesap dökümünün kâğıda basılmış halidir. Fişte bulunması gereken alanlar, örnek fiş, "mali değeri yoktur" ibaresi, kâğıt ölçüleri ve fiş-fatura farkı.
Adisyon fişi, bir masanın sipariş ve hesap dökümünün kâğıda basılmış halidir: müşteriye neyi kaça yediğini, işletmeye de masanın hesabını gösterir. İyi bir adisyon fişinde işletme adı, masa, tarih ve saat, her kalemin adedi ve tutarı, ara toplam, indirim gibi ek satırlar, genel toplam ve ödeme bilgisi bulunur. Adisyon fişi satışı belgeleyen vergisel belge değildir; satış, yazarkasa (ÖKC) fişi ya da faturayla belgelenir. İşletmenizin hangi belgeyi ne zaman düzenlemesi gerektiğini mali müşavirinizle netleştirin.
Bu yazıda adisyon fişinin alan alan kontrol listesini, örnek bir fişi, "mali değeri yoktur" ibaresinin ne anlama geldiğini, kâğıt ölçülerini ve adisyon, fiş ve fatura arasındaki farkı anlatıyoruz. Adisyonun genel tanımı ve dijital adisyonun nasıl işlediği adisyon nedir yazısında.
Adisyon, Adisyon Fişi, ÖKC Fişi ve Fatura: Farkları
Bu dört kavram günlük dilde birbirinin yerine kullanılır, ama işlevleri farklıdır. Aşağıdaki tablo olguları özetler; kendi işletmenizin yükümlülükleri için mali müşavirinize danışın.
| Belge | Ne gösterir | Nereden çıkar | Vergisel işlevi |
|---|---|---|---|
| Adisyon | Masaya verilen yemek ve içeceğin cinsi ve miktarı | Kâğıt blok ya da elektronik ortam | Vergi Usul Kanunu tebliğlerinde tanımlı bir belgedir; satışın belgesi değildir |
| Adisyon fişi (hesap dökümü) | Masanın kalemleri ve toplamı | Adisyon programı ve fiş yazıcısı | Bilgi amaçlıdır; mali değeri yoktur |
| ÖKC fişi | Satışın kendisi | Yazarkasa (ÖKC) | Perakende satışta satış belgesidir |
| Fatura veya e-Arşiv fatura | Satışın kendisi | İşletme, e-Belge sistemi | Satış belgesidir; düzenleme sınırları yıllara göre değişir |
| e-Adisyon | Adisyonun elektronik hali | GİB sistemine bağlı yazılım | Kâğıt adisyonla aynı niteliktedir; zorunluluk GİB bildirimi ya da duyurusuyla gelir |
Adisyon tutma, ÖKC kullanma ve yazılımın yazarkasaya bağlanması konularındaki resmi dayanaklar adisyon programı zorunlu mu yazısında, e-Adisyon'un kapsamı ve geçiş şartları e-Adisyon sayfasında ayrıntılı olarak anlatılıyor.
Adisyon Fişinde Neler Olmalı? Alan Alan Kontrol Listesi
Fişin amacı, müşterinin ödeyeceği tutarı itiraz gerektirmeyecek açıklıkta göstermektir. Aşağıdaki alanlar bu amaca hizmet eder:
| Alan | Neden gerekli | Pratik not |
|---|---|---|
| İşletme adı ve logo | Fişin hangi işletmeye ait olduğu | Logo okunaklı değilse yalnız ad yeterlidir |
| Belge türü | Fişin adisyon mu, bilgi fişi mi olduğu | "ADİSYON" ya da "HESAP ÖZETİ" gibi açık bir başlık |
| Masa adı veya numarası | Hesabın hangi masaya ait olduğu | Masa taşındıysa yeni masa yazılmalı |
| Tarih ve saat | Hesabın ne zaman alındığı | Tekrar basılan fişte bunun belirtilmesi karışıklığı önler |
| Kalemler | Adet, ürün adı ve satır tutarı | Uzun ürün adları alt satıra kırılmalı, tutar hizası bozulmamalı |
| Seçenekler ve notlar | Ekstra malzeme, porsiyon, pişirme notu | Fiyat farkı varsa tutara yansımalı |
| İkram | Ücretsiz verilen kalem | Tutar yerine "İKRAM" yazmak müşteriye de işletmeye de iz bırakır |
| Ara toplam | Ek satırlardan önceki tutar | Yalnızca indirim ya da ek ücret varsa gereklidir |
| İndirim | Kupon, kampanya ya da manuel indirim | Etiketiyle birlikte eksi tutar olarak |
| Ek ücretler | Varsa servis, kuver ya da teslimat ücreti | Oran ya da kişi sayısıyla ayrı satırda |
| Önceden alınan ödeme | Ara ödeme ya da kapora | Toplamdan düşülmüş olarak |
| TOPLAM | Ödenecek tutar | Fişin en belirgin satırı |
| Bahşiş | Müşterinin bıraktığı ek tutar | Satışın parçası değildir; toplamın altında ayrı satır |
| Ödeme bilgisi | Nakit, kart, bölünmüş ödeme | Bölünmüş ödemede her parça ayrı satır |
| Alt bilgi | Teşekkür, iletişim, isteğe bağlı değerlendirme daveti | Kısa tutun; 58 mm kâğıtta her satır yer kaplar |
| Yasal ibare | Fişin mali belge olmadığı | Ayrıntısı bir sonraki bölümde |
Servis ya da kuver ücreti uygulayacaksanız bunun güncel tüketici ve fiyat etiketi mevzuatına uygun olup olmadığını önceden kontrol edin; bu alanda düzenlemeler değişebiliyor. Fişte ayrı satırda göstermek, müşterinin neye ödediğini görmesini sağlar ama uygulamanın kendisinin mevzuata uygunluğunu tek başına sağlamaz.
Örnek Adisyon Fişi
Aşağıdaki örnek, bir masa hesabının fişte nasıl sıralandığını gösterir. Tutarlar örnektir.
| Fiş satırı | Örnek |
|---|---|
| İşletme adı | ÖRNEK LOKANTA |
| Tarih ve saat | 29.10.2026 20:41 |
| Belge türü | ADİSYON |
| Masa | Masa 7 |
| Kalem | 2x Izgara köfte — 1.040,00 |
| Seçenek | + ekstra közlenmiş biber |
| Kalem | 2x Ayran — 120,00 |
| İkram | 1x Çay — İKRAM |
| Ara toplam | 1.160,00 |
| İndirim (%5) | −58,00 |
| TOPLAM | 1.102,00 |
| Ödeme | Kart 1.102,00 |
| Alt bilgi | Teşekkür ederiz. |
| Yasal ibare | MALİ DEĞERİ YOKTUR - FİŞ YERİNE GEÇMEZ |
Toplamın doğrulanabilir olması önemlidir: kalem tutarları ara toplamı, ara toplam ve ek satırlar da genel toplamı vermelidir. Müşteri hesabı kalem kalem toplayabildiğinde itiraz azalır.
"Mali Değeri Yoktur" İbaresi Ne Anlama Gelir?
Bu ibare, programdan çıkan kâğıdın bir satış belgesi olmadığını, yalnızca bilgi verdiğini açıkça yazar. Böylece müşteri, elindeki adisyon fişini ÖKC fişi ya da fatura sanmaz. RestoranTakibi'nin bastığı her kâğıtta, yani mutfak ve bar fişlerinde, iptal ve değişiklik fişlerinde, paket fişinde ve masa hesabında "MALİ DEĞERİ YOKTUR - FİŞ YERİNE GEÇMEZ" satırı yer alır. Fiş tasarımı ayarları bu satırı kaldırmaz; 58 mm gibi dar kâğıtlarda satır kelime ortasından değil, tire noktasından iki satıra bölünür.
Satışın belgesi ayrıca yazarkasadan ya da faturayla düzenlenir. Yazılım kullanan işletmelerde yazılımın yazarkasayla bağlantılı çalışmasına ilişkin şartlar ve bugünkü cihaz bağlantı durumu POS ve yazarkasa entegrasyonu sayfasında, yazarkasa türleri ÖKC (yazarkasa) nedir yazısında anlatılıyor. Belge düzeninizi kurarken mali müşavirinizin görüşünü alın; bu yazı hukuki ya da vergisel bir değerlendirme değildir.
Adisyon Fişi Hangi Kâğıda Basılır?
Restoranlarda en yaygın seçenekler termal rulolardır. Kâğıt genişliği, bir satıra sığan karakter sayısını, dolayısıyla uzun ürün adlarının ve tutar sütununun nasıl görüneceğini belirler.
| Kâğıt | Satır başına yaklaşık karakter | Uygun kullanım |
|---|---|---|
| 58 mm termal | 32 | Az kalemli kafe ve büfe hesapları, mobil yazıcılar |
| 76 mm iğneli | 33 | Ocak başı mutfak fişi; ısıya dayanıklıdır |
| 80 mm termal | 42 | Masa hesabı ve paket fişi için en dengeli seçenek |
| 112 mm termal | 58 | Uzun ürün adları, ayrıntılı paket fişi |
| A5 veya A4 | Sayfa düzeni | Toplu sipariş, kurumsal hesap dökümü |
Karakter sayıları RestoranTakibi'nin yazdırma profillerindeki değerlerdir; yazıcı modeline ve yazı tipine göre değişebilir. Termal baskı ısı ve ışıkla zamanla soluklaşabilir; geçmiş hesaplara ulaşmak için kâğıda değil, programdaki kayda güvenin.
RestoranTakibi'nde fiş görünümü panelden ayarlanır: kâğıt genişliği (58, 76, 80, 112 mm, A5, A4), yazı tipi, işletme adı, sipariş numarası, kalem ve toplam için ayrı yazı boyutları, satır sıklığı ve kesim boşluğu. İşletme adı, kanal ve sipariş saati gösterilip gizlenebilir; mutfak fişinin yazı boyutları ayrıca ayarlanır. Ayarların ayrıntısı ve önizleme adisyon fişi tasarımı sayfasında.
Adisyon Fişinde Sık Yapılan Hatalar
Fişteki küçük hatalar kasada büyük tartışmalara dönüşür. En sık karşılaşılanlar ve önlemleri şunlardır:
- Toplamın kalemlerle tutmaması — Elle yapılan indirim ya da sonradan eklenen kalem toplama yansımadığında olur. İndirimi ayrı satırda gösterin ve toplamı her zaman kalemlerden yeniden hesaplayın.
- İkramın görünmemesi — İkram kalemi fişten tamamen silinirse ne müşteri ne de işletme ikramı görür. Kalemi "İKRAM" ibaresiyle fişte bırakın.
- Bahşişin toplama eklenmesi — Bahşiş satış tutarına katılırsa fişteki toplam satışı olduğundan yüksek gösterir. Bahşişi toplamın altında ayrı satırda yazın.
- Anlaşılmayan kısaltmalar — "K.KÖF" gibi kısaltmalar mutfakta işe yarasa da müşteri fişinde itiraz doğurur. Müşteri fişinde ürünün tam adını kullanın.
- Eski fiyat — Menüde güncellenen fiyat kasadaki listeye işlenmemişse fiş eski fiyatı basar. Fiyatı tek bir yerde güncelleyin.
- Taşınan masa — Müşteri masa değiştirdiğinde hesap eski masada kalırsa iki ayrı fiş çıkar. Masa taşıma işlemini hesapla birlikte yapın.
Fiş düzenini kurarken izlenecek adımlar
- Kâğıt genişliğini seçin. Yazıcınızın rulo genişliğine göre 58 ya da 80 mm'yi belirleyin.
- Üst ve alt bilgiyi yazın. İşletme adı, kısa iletişim bilgisi ve teşekkür satırı yeterlidir.
- Yazı boyutlarını ayarlayın. Toplam satırı ve sipariş numarası diğer satırlardan belirgin olsun.
- Deneme baskısı alın. En uzun ürün adınız ve en kalabalık masanızla bir fiş basıp okunurluğu kontrol edin.
- Mutfak fişini ayrıca kontrol edin. Mutfakta fiş uzaktan okunduğu için kalem yazısını müşteri fişinden büyük tutun.
Kâğıt Adisyondan Programa Geçince Fiş Nasıl Değişir?
Elle yazılan adisyonda en sık sorunlar okunmayan yazı, toplama hatası ve mutfağa eksik iletilen kalemdir. Programın bastığı fişte bu sorunlar şöyle ele alınır:
- Okunaklı ve hizalı tutar — Kalem adı ile tutar arasında boşluk bırakılır, uzun adlar alt satıra iner, tutar sütunu kaymaz.
- Kırılım görünür — Ara toplam, indirim, ek ücret ve önceden alınan ödeme ayrı satırlarda yazılır; toplam bu satırlardan doğrulanabilir.
- Bahşiş ayrı — Bahşiş toplamın altında ayrı satırda gösterilir, satış tutarına karışmaz.
- Bölünmüş ödeme — Hesap birden fazla yöntemle ödendiyse her ödeme yöntemi ve tutarı ayrı satırda listelenir.
- Mutfakla tutarlılık — Sonradan eklenen ya da çıkarılan kalem için mutfağa ayrı bir değişiklik fişi, iptal edilen kalem için "İPTAL — HAZIRLAMAYIN" fişi gider; yeniden basılan fişte "TEKRAR BASKI" yazar.
- Bilgi fişi ayrımı — Ödemeden önce müşteriye verilen hesap dökümü "HESAP ÖZETİ - BİLGİ FİŞİ" başlığıyla basılır; böylece ödeme öncesi döküm ile kapanmış hesap birbirine karışmaz.
Masa, mutfak ve kasa aynı kayıttan beslendiği için fişteki toplam ile kasadaki toplam ayrı ayrı hesaplanmaz. Programın genel işleyişi adisyon programı sayfasında.
Fiş ve KDV Hakkında Kısa Not
Adisyon fişi satış belgesi olmadığı için KDV dökümü mali belgede, yani ÖKC fişinde ya da faturada yer alır. Türkiye'de lokanta ve restoranlarda yemek hizmetinde genel KDV oranı Temmuz 2023'ten beri %10, alkollü içeceklerde %20'dir; oranlar değişebildiği için güncel oranı mali müşavirinizle teyit edin.
Sık Sorulan Sorular
Adisyon fişi ile yazarkasa fişi aynı şey mi?
Hayır. Adisyon fişi masanın sipariş ve hesap dökümünü gösteren bilgi amaçlı bir kâğıttır. Yazarkasa (ÖKC) fişi ise perakende satışı belgeleyen mali belgedir. Satışın belgesi ÖKC fişi ya da faturadır; hangi belgeyi düzenlemeniz gerektiğini mali müşavirinizle netleştirin.
Adisyon fişinde hangi bilgiler olmalı?
İşletme adı, belge türü, masa, tarih ve saat, kalemlerin adedi, adı ve tutarı, varsa seçenekler ve ikramlar, ara toplam, indirim ve ek ücretler, genel toplam, ödeme yöntemi ve fişin mali belge olmadığını belirten ibare. Bahşiş toplamın altında ayrı satırda gösterilmelidir.
Adisyon fişinde neden mali değeri yoktur yazar?
Programdan basılan bilgi fişinin satış belgesiyle karıştırılmaması için. RestoranTakibi masa hesabı, paket fişi, mutfak, iptal ve değişiklik fişleri dahil bastığı her kâğıda MALİ DEĞERİ YOKTUR - FİŞ YERİNE GEÇMEZ satırını yazar ve bu satır fiş ayarlarından kaldırılamaz. Kendi belge düzeninize ilişkin yükümlülükleri mali müşavirinize sorun.
Adisyon fişinde KDV gösterilir mi?
Adisyon fişi satış belgesi olmadığından KDV dökümü mali belgede, yani ÖKC fişinde ya da faturada yer alır. Lokanta hizmetinde yemek için genel oran Temmuz 2023'ten beri %10, alkollü içecekte %20'dir; güncel oranı mali müşavirinizle teyit edin.
Adisyon fişi 58 mm mi, 80 mm mi olmalı?
Masa hesabı ve paket fişi için 80 mm daha dengelidir; satır başına yaklaşık 42 karakter sığar ve uzun ürün adları daha az bölünür. 58 mm yaklaşık 32 karakter alır ve az kalemli kafe hesapları ile mobil yazıcılar için uygundur. RestoranTakibi'nde 58, 76, 80 ve 112 mm ile A5 ve A4 seçilebilir.
e-Adisyon kullanmak zorunlu mu?
e-Adisyon bugün herkes için genel bir zorunluluk değildir. Zorunluluk ancak GİB'in yazılı bildirimi ya da duyurusuyla ve geçiş süresi verilerek gelir. Gönüllü geçiş için e-Fatura ve e-Arşiv'e kayıtlı olmak gerekir. Kendi durumunuzu mali müşavirinize danışın.