Adisyon Programı Zorunlu mu 2026? Yasal Gerçek ve Gerçek Maliyet
Adisyon programı kullanmak zorunlu değil; ama masada servis yapan işletmede adisyon tutmak, satışa ÖKC fişi vermek ve yazılımı yazarkasaya bağlamak mevzuatın konusu. Resmi metinlerle özet.
Adisyon programı kullanmak yasal bir zorunluluk mu? Kısa cevap: hayır, yazılım kullanma şartı yok; ama adisyon tutma, satışa ÖKC fişi verme ve yazılım kullanıyorsanız onu yazarkasaya bağlama yükümlülükleri var. Bu yazıda bu üç yükümlülüğü resmi metinlere dayanarak birbirinden ayırıyoruz ve kâğıt adisyonun işletmenize maliyetini kendi rakamlarınızla nasıl hesaplayacağınızı gösteriyoruz.
Son kontrol: GİB e-Belge duyuruları ve yeni nesil ÖKC dokümanları, 28 Ekim 2026.
Kısa cevap: neyin zorunlu olduğu
| Soru | Cevap | Dayanak |
|---|---|---|
| Adisyon programı kullanmak zorunlu mu? | Hayır; mevzuat adisyonun kâğıtta tutulmasına izin verir | 509 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği, IV.12 |
| Adisyon tutmak zorunlu mu? | Masada servis yapan ve gerçek usulde vergilendirilen işletmeler için evet | 509 Sıra No'lu Tebliğ'in atıf yaptığı 185, 200, 298 ve 299 Sıra No'lu Tebliğler |
| Kâğıt adisyon yeterli mi? | Size e-Adisyon zorunluluğu bildirilmediyse evet | 509 Sıra No'lu Tebliğ, IV.12.2 ve IV.12.4 |
| Adisyon satışı belgeler mi? | Hayır; satış ÖKC fişi ya da faturayla belgelenir | 3100 sayılı Kanun, GİB yeni nesil ÖKC dokümanları |
| Yazılım kullanırsam ek bir şart doğar mı? | Evet; yazılımın yeni nesil ÖKC ile bağlantılı çalışması gerekir | 483 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği, madde 8 |
Tablonun özeti şu: zorunlu olan şey yazılım değil, belge düzenidir. Yazılım bu düzenin içine girdiği anda kendi kurallarıyla birlikte girer.
Adisyon belgesi kimler için zorunlu?
Adisyon, masaya verilen yemek ve içeceğin cinsini ve miktarını gösteren belgedir. 509 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği, adisyon kullanma zorunluluğunu 185, 200, 298 ve 299 Sıra No'lu Tebliğlere bağlar ve kapsamı şöyle tarif eder: masada servis yapılan ve gerçek usulde (bilanço ya da işletme hesabı esasına göre) vergilendirilen hizmet işletmeleri. Örnek olarak lokanta, kafeterya, pastane, gazino, bar ve pavyon sayılır.
Bu tarif iki şarta bağlıdır ve ikisi de işletmeden işletmeye değişir. Tebliğ kapsamı masada servis ve gerçek usul olarak çizer; yalnız tezgâhtan ya da paket satış yapan işletmenin ve basit usuldeki esnafın durumu bu tarifin dışında kalır gibi görünse de kesin değerlendirmeyi mali müşavirinize bırakın. GİB'in yeni nesil ÖKC dokümanları da basit usulde vergilendirilen ticari kazanç sahiplerini ÖKC kullanma zorunluluğunun dışında sayar.
2026'da usulü değişenler
1 Ocak 2026'dan itibaren kazancı basit usulde tespit edilirken gerçek usule geçen ve işletme hesabı esasına göre defter tutacak bir mükellef grubu var; bu geçişte belge basımı 584 Sıra No'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile düzenlendi (Resmî Gazete, 27 Kasım 2025). Bu yıl usulünüz değiştiyse ve masada servis yapıyorsanız, adisyon ve ÖKC yükümlülüklerinizi mali müşavirinizle yeniden gözden geçirin. Gerçek usule geçmek, yukarıdaki tarifin ikinci şartını sizin için de karşılar.
Kâğıt adisyon yasal olarak yeterli mi?
Evet, size e-Adisyon zorunluluğu bildirilmediyse. 509 Sıra No'lu Tebliğ, e-Adisyon'u kâğıt adisyonla aynı hukuki niteliğe sahip bir belge olarak tanımlar ve GİB'in zorunluluk getirdiği mükellefler dışındakiler için isteğe bağlı tutar. Zorunluluk ancak GİB'in yazılı bildirimi ya da ebelge.gib.gov.tr'deki duyurusuyla ve en az 3 ay geçiş süresiyle gelir. 28 Ekim 2026 itibarıyla bu yönde genel bir duyuru yoktur.
Burada sık karıştırılan bir nokta var: bir yazılımın bastığı hesap dökümü, Tebliğ'deki adisyon belgesiyle aynı şey olmayabilir. RestoranTakibi'nin bastığı her fişte, mutfak fişi de masa hesabı da dahil, “MALİ DEĞERİ YOKTUR - FİŞ YERİNE GEÇMEZ” ibaresi yazar. Bu dökümün sizin belge düzeninizde adisyon yerine kullanılıp kullanılamayacağını mali müşavirinizle netleştirin; biz bunun yerine geçtiğini iddia etmiyoruz.
Adisyon fiş yerine geçmez: ÖKC fişi ve fatura
Adisyon hesabı gösterir, satışı belgelemez. Satışın belgesi ÖKC fişi ya da faturadır:
- ÖKC fişi — 3100 sayılı Kanun'a göre birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, fatura vermek zorunda olmadıkları perakende satışlarda ödeme kaydedici cihaz kullanır. Bu fiş, o satışlarda fatura yerine geçer. Fatura sınırı Vergi Usul Kanunu'nun 232. maddesine göre her yıl belirlenir; GİB'in Aralık 2025 tarihli rehberi 2025 için 9.900 TL yazıyordu. 2026 tutarını mali müşavirinizden teyit edin.
- e-Arşiv Fatura — 509 Sıra No'lu Tebliğ'e göre e-Arşiv'e kayıtlı olmayan mükelleflerin düzenleyeceği faturalar 1 Ocak 2026'dan itibaren tutarına bakılmaksızın e-Arşiv olarak düzenlenir. İşletme hesabı esasına göre defter tutanlar ve basit usuldekiler için 2026 sonuna kadar vergiler dahil 3.000 TL'yi aşan faturalar e-Arşiv olur, sınır 1 Ocak 2027'de kalkar. Kâğıt fatura düzenlenirse her fatura için Vergi Usul Kanunu'nun 353. maddesindeki ceza hükmü uygulanır.
- Masada kartla tahsilat — GİB'in rehberine göre müşterinin masasında seyyar banka POS'u ile tahsilat yapan lokanta ve restoranlar bunun yerine EFT-POS özellikli yeni nesil ÖKC kullanır; fiş ve slip tek belgede çıkar.
Büyük işletmeler için bir istisna da vardır: 483 Sıra No'lu Tebliğ'in 6. maddesi, belirli büyüklükteki ve tüm satışlarında e-Fatura ya da e-Arşiv düzenleyen mükellefleri şartları sağlarlarsa ÖKC kullanımından muaf tutar. Bu maddenin eşikleri 566 Sıra No'lu Tebliğ ile 2024'te değişti; kapsamda olup olmadığınızı mali müşavirinize sorun.
Yazılım kullanıyorsanız: ÖKC bağlantı şartı
“Adisyon programı zorunlu değil” cümlesinin yanına bir şart eklemek gerekir. 483 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği'nin 8. maddesi, perakende satışta kullanılan satış uygulama yazılımlarının ve bunların çalıştığı donanımların yeni nesil ÖKC'lerle GİB'in GMP-3 protokolüne göre bağlanmasını zorunlu tutar. Kapsama siparişte kullanılan el terminalleri ve mali geçerliği olmayan fiş üreten cihazlar da açıkça girer. Bağlantıyı yaptırmak, yazılım ve donanım firmalarına ve ÖKC yetkili servisine başvurarak işletmenin görevidir; Tebliğ'deki son tarih 1 Ekim 2018 idi. Eski nesil ÖKC'de ise yazılımda girilen her satışın ÖKC'de mali fişe dönüşmesi şarttır.
GİB'in yeni nesil ÖKC sık sorulan sorular dokümanı bunu restoranlar için ayrıca yazar: restoran satış programları ve el terminalleri ÖKC ile bağlantılı ve entegre çalışmalı, her satış ya da tahsilat yazarkasada ÖKC fişine dönüşmelidir. Uymayan işletmelere Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 355. maddesindeki özel usulsüzlük cezası uygulanır. Yani programı seçtiğiniz gün, programın yazarkasanızla nasıl konuştuğu da mevzuatın konusu olur. Cihaz bazında bugünkü bağlantı durumu POS ve yazarkasa entegrasyonu sayfasında, ÖKC türleri ÖKC (yazarkasa) nedir yazısında anlatılıyor.
e-Adisyon bu tabloda nerede duruyor?
e-Adisyon, adisyonun elektronik hâlidir; yeni bir belge türü değildir ve bugün genel bir zorunluluk değildir. Gönüllü geçmek isteyen işletmenin önce e-Fatura ve e-Arşiv'e kayıtlı olması, sonra özel entegratör ya da doğrudan entegrasyon yöntemiyle başvurması gerekir. e-Adisyon kullanılsa bile hesap kapanınca ÖKC fişi ya da fatura düzenlenir. Zorunluluğun nasıl geleceği, belgede hangi bilgilerin bulunacağı ve cezanın dayanağı e-Adisyon rehberinde ayrıntılı olarak anlatılıyor.
Kâğıt adisyonun maliyetini kendi rakamlarınızla hesaplayın
Sektör ortalaması diye dolaşan kayıp oranlarını kullanmıyoruz; kaynağı belli, ölçülmüş bir Türkiye verisi bilmiyoruz. Daha sağlam yol, bir hafta boyunca kendi işletmenizde aşağıdaki dört kalemi saymaktır:
| Kalem | Nasıl ölçülür | Aylık karşılığı |
|---|---|---|
| Kasa farkı | Her gün sonunda adisyon toplamı ile yazarkasanın Z raporu toplamı arasındaki fark | Haftalık farkların toplamı x 4 |
| Kapanış süresi | Gün sonu toplama ve mutabakat için harcanan dakika | Saat x saatlik personel maliyeti |
| Mutfak hatası | Okunmayan ya da eksik iletilen sipariş yüzünden yeniden hazırlanan tabak | Adet x ortalama tabak maliyeti |
| İzsiz iptal ve ikram | Adisyondan çizilen, kimin çizdiği bilinmeyen kalem | Kalemlerin satış tutarı |
Bir örnekle (ölçüm değil, varsayım): aylık 80.000 TL ciro yapan bir kafede bu dört kalemin toplamı cironun %1'i çıkarsa ayda 800 TL, yılda 9.600 TL eder. Sizin oranınız daha düşük ya da daha yüksek olabilir; önemli olan rakamı tahminle değil sayımla bulmaktır. Bu tutarı kullanacağınız yazılımın yıllık bedeliyle karşılaştırın. RestoranTakibi'nde hesabın toplam cirosu 1.000.000 TL'ye ulaşana kadar ücretsiz; kart bilgisi istenmez, süre sınırı yok. Sonrasında aylık 500 TL ya da 5.000 TL / yıl; cihaz, kullanıcı ve şube sayısına göre ek ücret yok.
Programa geçen işletme neyi kazanır, neyi kazanmaz?
Kodda doğruladığımız haliyle RestoranTakibi'nde bugün çalışanlar:
- Masa hesabı tek kaynakta — garsonun girdiği sipariş mutfak ekranına ve kasaya aynı kayıttan düşer; kalem seçerek ara ödeme ve kalemi başka masaya taşıma vardır, taşınan kalemler iz kaydıyla tutulur.
- Stok düşümü — reçetesi tanımlı ürünlerde sipariş servis edildiğinde ya da teslim edildiğinde malzeme stoktan düşer; ayrıntı stok takip programı sayfasında.
- Veresiye — müşteri ve kurum cari hesapları, bakiye ve tahsilat kaydıyla izlenir.
- Gün sonu özeti — kasa ekranında programın kendi Z raporu vardır; bu özet yazarkasanın mali Z raporunun yerine geçmez.
- e-Arşiv — işletmenin kendi Paraşüt hesabı bağlıysa sipariş başına, talep üzerine, vergi numarası olmayan alıcıya e-Arşiv kesilir; vergi numaralı alıcının faturası sağlayıcının kendi panelinden düzenlenir.
- Basılan her fişte yasal ibare — mutfak, iptal, müşteri ve masa hesabı fişlerinin hepsine “MALİ DEĞERİ YOKTUR - FİŞ YERİNE GEÇMEZ” yazılır.
Bugün yapmadıkları da aynı netlikte:
- Mali fiş kesmez; ÖKC'nin yerine geçmez.
- e-Adisyon belgesi üretmez.
- Panelden yazarkasaya tutar göndermez: POS ve yazarkasa kartları panelde var, ama GMP-3 üzerinden tutar gönderen sürücü kurulu değil; planlanıyor, tarih vermiyoruz. Yeni nesil ÖKC kullanıyorsanız 483 Sıra No'lu Tebliğ'in 8. maddesindeki bağlantı şartını mali müşaviriniz ve ÖKC yetkili servisinizle birlikte değerlendirin.
Kâğıttan programa geçerken belge düzenini bozmayın
Geçişin ilk günlerinde en sık yapılan hata, programın ekranda kapattığı hesabın satış belgesi sanılmasıdır. Programın hesap kapatması bir kayıttır; satışın belgesi yine yazarkasadan çıkan fiş ya da faturadır. İlk hafta her gün şu üç kontrolü yapın:
1. Kapanan her masa için ÖKC fişi ya da fatura düzenlendi mi?
2. Gün sonunda programın satış toplamı ile yazarkasanın Z raporu tutuyor mu? Fark varsa hangi masadan geldiğini aynı gün bulun.
3. Kâğıt adisyon koçanını bırakmadan önce programın çıktısının belge düzeninizdeki yerini mali müşavirinizle konuştunuz mu?
İlk birkaç gün iki düzeni yan yana çalıştırmak, farkları kâğıt üzerinde görmenin en güvenli yoludur.
Geçmeden önce mali müşavirinize sorun
1. Gerçek usulde misiniz, masada servis yapıyor musunuz; adisyon zorunluluğu sizin için geçerli mi?
2. Kullandığınız ÖKC yeni nesil mi, masada seyyar POS var mı, seçtiğiniz yazılım ÖKC'nize bağlanabiliyor mu?
3. Yazılımın bastığı hesap dökümü belge düzeninizde nerede duracak?
4. Faturalarınızı 2026 ya da 2027'den itibaren hangi yolla e-Arşiv olarak düzenleyeceksiniz?
5. GİB'den e-Adisyon'a ilişkin size özel bir yazılı bildirim geldi mi?
Adisyon programını ücretsiz deneyin
Bu yazı bilgi amaçlıdır; vergi yükümlülükleriniz için mali müşavirinize danışın. Adisyon programının ne sunduğunu adisyon programı rehberinde, ücretsiz başlangıcı fiyatlar sayfasında görebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Adisyon programı yasal olarak zorunlu mu?
Hayır. Mevzuat adisyonun kâğıtta tutulmasına izin verir; zorunlu olan belge düzenidir. Masada servis yapan ve gerçek usulde vergilendirilen işletme adisyon tutar, satışı ÖKC fişi ya da faturayla belgeler.
Kâğıt adisyon kullanmak hâlâ yasal mı?
Size GİB'den e-Adisyon zorunluluğu bildirilmediyse evet. 509 Sıra No'lu Tebliğ e-Adisyon'u kâğıt adisyonla aynı hukuki nitelikte tanımlar ve zorunluluğu yazılı bildirim ya da duyuruya, en az 3 aylık geçiş süresine bağlar.
Adisyon programı ÖKC'nin yerine geçer mi?
Geçmez. ÖKC satışı yasal olarak kaydeder ve mali fiş keser; adisyon programı masa, mutfak, kasa ve stok operasyonunu yürütür. Programın bastığı fişlerin mali değeri yoktur.
Adisyon programının yazarkasaya bağlı olması gerekir mi?
483 Sıra No'lu Tebliğ'in 8. maddesine göre perakende satışta kullanılan satış uygulama yazılımlarının yeni nesil ÖKC ile GMP-3 protokolüne göre bağlantılı çalışması zorunludur. GİB'e göre uymayan işletmelere özel usulsüzlük cezası uygulanır.
Programdan basılan hesap fişi yasal adisyon yerine geçer mi?
Bunu yazılım değil belge düzeniniz belirler. RestoranTakibi'nin bastığı fişlerde MALİ DEĞERİ YOKTUR - FİŞ YERİNE GEÇMEZ ibaresi yazar ve yasal adisyon yerine geçtiğini iddia etmiyoruz; mali müşavirinizle netleştirin.
Basit usuldeki esnaf adisyon tutmak zorunda mı?
509 Sıra No'lu Tebliğ adisyon zorunluluğunu gerçek usulde vergilendirilen, masada servis yapan işletmeler için tarif eder; GİB dokümanları da basit usuldekileri ÖKC zorunluluğu dışında sayar. 2026'da usulü değişen mükellefler olduğu için durumunuzu mali müşavirinize teyit ettirin.
Ücretsiz adisyon programı var mı?
Evet. RestoranTakibi'nde hesabın toplam cirosu 1.000.000 TL'ye ulaşana kadar kullanım ücretsizdir; kart bilgisi istenmez, süre sınırı yoktur. Sonrasında aylık 500 TL ya da 5.000 TL / yıl.